Përmbajtje

Lexueshmëria e tekstit

Vlerësim i vështirësisë së leximit me formulën Flesch Reading Ease — e vlefshme për anglishten, jo për shqipen.

Çfarë është

Flesch Reading Ease është një formulë e vitit 1948 që jep një numër nga 0 deri 100 mbi sa e lehtë është të lexohet një tekst. Ajo mbështetet te dy madhësi: mesatarja e fjalëve për fjali dhe mesatarja e rrokjeve për fjalë.

Sa më të gjata fjalitë dhe sa më shumë rrokje fjalët, aq më i ulët numri. Mbi 60 konsiderohet i lexueshëm për publikun e gjerë; nën 30 është tekst akademik ose juridik.

Formula e shoqëruar, Flesch–Kincaid Grade Level, e përkthen të njëjtën matje në vite shkollimi të sistemit amerikan.

Pse ka rëndësi

Teksti i vështirë nuk lexohet — braktiset. Në një faqe tregtare kjo do të thotë se përshkrimi i shërbimit nuk arrin te vendimi i blerjes. Në një faqe udhëzimesh do të thotë se përdoruesi telefonon në vend që të lexojë.

Fjalitë e gjata janë shkaku më i zakonshëm. Një fjali me tridhjetë fjalë kërkon që lexuesi të mbajë në mendje fillimin derisa të arrijë fundin; në ekran, me shpërqendrime, kjo shpesh nuk ndodh.

Duhet thënë hapur çfarë nuk është kjo matje: nuk është matje e cilësisë. Një tekst i shkruar keq me fjali të shkurtra merr notë të lartë. Dhe për tema që kërkojnë terminologji — mjekësi, drejtësi, inxhinieri — një notë e ulët mund të jetë e pashmangshme dhe e drejtë.

Si rregullohet

Ndërhyrjet që e ndryshojnë vërtet numrin:

Ndaj fjalitë e gjata. Një fjali me dy lidhëza është zakonisht dy fjali.
Hiq fjalët mbushëse: "në lidhje me" → "për", "ka mundësi që" → "mund".
Zgjidh fjalën më të shkurtër kur kuptimi nuk ndryshon.
Ndaj paragrafët. Nuk e ndryshon formulën, por e ndryshon leximin real.
Shto nëntituj dhe lista. E njëjta arsye.

Dhe një paralajmërim: mos e ndiq numrin verbërisht. Copëzimi i një fjalie të natyrshme në tri fjali të thata e ngre notën dhe e ul cilësinë.

Si e mat ky mjet

ContentAnalyzer::calculateReadability() (services/ContentAnalyzer.php:126) e ndan tekstin në fjali me [.!?]+, në fjalë me hapësira, dhe numëron rrokjet me countSyllables() (:183). Pastaj zbaton formulën 206.835 − 1.015 × (fjalë/fjali) − 84.6 × (rrokje/fjalë) dhe e kufizon rezultatin midis 0 dhe 100.

Tri dalje: 60 e lart (:152, kaluar), 30–59 (:155, paralajmërim), nën 30 (:157, paralajmërim).

Çfarë NUK e mat

Kjo matje është e vlefshme për anglishten dhe vetëm për të. Numëruesi i rrokjeve (services/ContentAnalyzer.php:183) është një heuristikë mbi grupe zanoresh angleze; mbi shqipen jep numra pa kuptim, dhe koeficientët e formulës janë kalibruar mbi tekste angleze të viteve '40. Nota që del për një faqe shqip nuk duhet lexuar si vlerësim i lexueshmërisë së saj.

Matja e dytë e prekur është numri i fjalëve: funksioni bazë i numërimit nuk i njeh alfabetet jo-latine. Matur mbi një faqe me rreth 70 fjalë arabisht, numri i fjalëve doli 0 (MASTER_PLAN/audits/61-ANALIZUESIT-INVENTAR.md §4.8). E njëjta dobësi prek shkronjat ë dhe ç.

Kufizim i tretë: ndarja e fjalive me [.!?] e trajton çdo pikë si fund fjalie, përfshirë ato te shkurtesat dhe numrat dhjetorë.

Kodi që e kryen matjen

services/ContentAnalyzer.php:126 — ContentAnalyzer::calculateReadability
services/ContentAnalyzer.php:183 — ContentAnalyzer::countSyllables